CHẤT DIỆT TINH TRÙNG LÀ GÌ? CÓ AN TOÀN?

Chất diệt tinh trùng là một phương pháp tránh thai khá phổ biến nhưng lại chưa được nhiều người hiểu rõ. Không ít cặp đôi lựa chọn sử dụng vì tính tiện lợi, dễ mua và không cần can thiệp y tế. Tuy nhiên, chất diệt tinh trùng có thực sự hiệu quả? Có gây hại cho sức khỏe sinh sản không? Và ai nên hoặc không nên sử dụng phương pháp này?

Chất diệt tinh trùng là gì?

Chất diệt tinh trùng (Spermicide) là một loại hóa chất có khả năng làm bất hoạt hoặc tiêu diệt tinh trùng, từ đó ngăn tinh trùng gặp trứng và thụ tinh. Chúng thường được sử dụng bằng cách đưa trực tiếp vào âm đạo trước khi quan hệ tình dục.

Khác với các phương pháp tránh thai nội tiết như thuốc tránh thai hằng ngày hay que cấy tránh thai, chất diệt tinh trùng không tác động lên nội tiết tố của cơ thể, mà hoạt động trực tiếp tại chỗ trong âm đạo.

Trên thị trường hiện nay, Spermicide được sản xuất dưới nhiều dạng khác nhau nhằm phù hợp với nhu cầu sử dụng của từng người, bao gồm:

• Gel diệt tinh trùng
• Kem diệt tinh trùng
• Bọt diệt tinh trùng
• Màng phim diệt tinh trùng
• Viên đặt âm đạo

Thành phần hoạt chất phổ biến nhất trong các sản phẩm này là Nonoxynol-9. Đây là một hợp chất có khả năng phá vỡ màng tế bào của tinh trùng, khiến tinh trùng mất khả năng di chuyển và không thể tiếp cận trứng để thụ tinh. Chất diệt tinh trùng có thể được dùng như một phương pháp tránh thai độc lập. Tuy nhiên, hiệu quả ngừa thai sẽ cao hơn khi kết hợp với các biện pháp khác như bao cao su hoặc màng ngăn âm đạo.

Cơ chế hoạt động của chất diệt tinh trùng

Sau khi được đưa vào âm đạo, chất diệt tinh trùng sẽ hòa tan và tạo thành một lớp hóa chất bao phủ niêm mạc âm đạo. Khi tinh trùng được phóng vào trong quá trình quan hệ tình dục, chúng sẽ tiếp xúc trực tiếp với lớp hóa chất này. Hoạt chất Nonoxynol-9 sẽ:

• Phá vỡ lớp màng lipid bao quanh tinh trùng
• Làm bất hoạt khả năng di chuyển của tinh trùng
• Khiến tinh trùng không thể bơi qua cổ tử cung

Một số sản phẩm còn có tác dụng tạo lớp gel hoặc bọt, giúp tăng độ cản trở cơ học trong âm đạo, khiến tinh trùng khó tiếp cận cổ tử cung hơn.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng Spermicide không tạo ra hàng rào vật lý hoàn toàn, do đó nếu tinh trùng không tiếp xúc đủ với hóa chất, chúng vẫn có khả năng di chuyển vào tử cung. Đây chính là lý do vì sao các bác sĩ thường khuyến cáo không nên sử dụng chất diệt tinh trùng như biện pháp tránh thai duy nhất.

Hiệu quả ngừa thai của chất diệt tinh trùng

Hiệu quả của một phương pháp tránh thai thường được đánh giá dựa trên tỷ lệ mang thai ngoài ý muốn trong vòng 1 năm sử dụng.

Theo các nghiên cứu trong sản phụ khoa, khi sử dụng chất diệt tinh trùng đơn lẻ, hiệu quả tránh thai trung bình dao động khoảng 72% – 82%.

Điều này có nghĩa là trong 100 phụ nữ sử dụng phương pháp này trong 1 năm, vẫn có khoảng 18 – 28 người có thể mang thai ngoài ý muốn.

Nguyên nhân khiến hiệu quả của chất diệt tinh trùng không quá cao bao gồm:

• Người dùng đặt thuốc không đủ sâu trong âm đạo
• Không chờ đủ thời gian để thuốc phát huy tác dụng
• Quan hệ nhiều lần nhưng không sử dụng thêm liều mới
• Thuốc bị trôi ra ngoài trước khi quan hệ

Chính vì vậy, các bác sĩ thường khuyến cáo người dùng nên kết hợp Spermicide với bao cao su. Khi sử dụng cùng nhau, hiệu quả tránh thai có thể tăng lên đáng kể.

Ưu – nhược điểm của chất diệt tinh trùng

Ưu điểm

Mặc dù hiệu quả không cao bằng các phương pháp tránh thai nội tiết hoặc dụng cụ tử cung, nhưng chất diệt tinh trùng vẫn có một số ưu điểm nhất định.

• Không chứa hormone: Sản phẩm diệt tinh trùng không tác động đến hệ nội tiết của cơ thể. Do đó phù hợp với những người không thể sử dụng thuốc tránh thai nội tiết do bệnh lý tim mạch, rối loạn đông máu hoặc nhạy cảm với hormone.
• Dễ mua, dễ sử dụng: Sản phẩm có thể mua tại nhà thuốc mà không cần kê đơn của bác sĩ. Cách sử dụng tương đối đơn giản, người dùng có thể tự đặt vào âm đạo trước khi quan hệ tình dục.
• Sử dụng khi cần thiết: Không cần uống thuốc hằng ngày như thuốc tránh thai. Người dùng chỉ cần sử dụng trước mỗi lần quan hệ, vì vậy khá linh hoạt.
• Không ảnh hưởng lâu dài tới khả năng sinh sản: Chất diệt tinh trùng chỉ có tác dụng tại chỗ trong âm đạo và có tính tạm thời. Nên sau khi ngừng sử dụng, khả năng mang thai trở lại bình thường.

Nhược điểm

Bên cạnh các ưu điểm, Spermicide cũng tồn tại nhiều hạn chế. Người dùng nên hiểu rõ những điểm này trước khi lựa chọn để ngừa thai:

• Hiệu quả tránh thai không cao khi dùng đơn lẻ: Chất diệt tinh trùng khi sử dụng đơn lẻ chỉ mang lại hiệu quả khoảng 72 – 82%. Do đó, nếu dùng không đúng cách, đúng liều thì nguy cơ mang thai ngoài ý muốn hoàn toàn có thể xảy ra.
• Không bảo vệ trước các bệnh lây truyền qua đường tình dục: Sản phẩm diệt tinh trùng không giúp phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục như lậu, giang mai, sùi mào gà. Do đó, nếu bạn vừa muốn ngừa thai vừa phòng ngứa bệnh tình dục thì đây không phải là phương pháp ngừa mang thai phù hợp. Bạn nên chọn sử dụng bao cao su.
• Gây kích ứng: Với những cơ địa nhạy cảm, chất diệt tinh trùng có thể gây khó chịu, nóng rát hoặc ngứa ngáy.

Cách sử dụng chất diệt tinh trùng đúng cách

Việc sử dụng chất diệt tinh trùng đúng cách sẽ giúp hiệu quả ngừa thai có thể đạt tối đa. Theo đó, khi dùng chất tiệt tinh trùng, bạn nên lưu ý những điều sau:

• Trước khi quan hệ tình dục, người dùng cần đưa sản phẩm vào sâu trong âm đạo, càng gần cổ tử cung càng tốt. Nhiều loại gel hoặc kem thường đi kèm dụng cụ bơm chuyên dụng để hỗ trợ thao tác này.
• Sau khi đặt thuốc, cần chờ một khoảng thời gian nhất định (thường 10–15 phút) để hoạt chất hòa tan và phát huy tác dụng.
• Nếu quan hệ nhiều lần, người dùng phải sử dụng thêm liều mới trước mỗi lần quan hệ, vì hiệu quả của thuốc chỉ kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định.
• Sau khi quan hệ, không nên thụt rửa âm đạo ngay lập tức, bởi điều này có thể làm trôi thuốc và giảm hiệu quả tránh thai.

Thông thường, nên đợi ít nhất 6 giờ trước khi rửa sâu âm đạo.

Trường hợp chống chỉ định dùng chất diệt tinh trùng

Mặc dù thuốc diệt tinh trùng là phương pháp tránh thai tương đối đơn giản và dễ sử dụng, tuy nhiên không phải ai cũng phù hợp với biện pháp này. Những đối tượng không nên hoặc cần thận trọng khi sử dụng chất diệt tinh trùng bao gồm:

• Người có cơ địa dễ kích ứng vùng kín
• Người thường xuyên bị viêm âm đạo hoặc viêm phụ khoa
• Người có nguy cơ cao mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục
• Người có tần suất quan hệ tình dục cao
• Người từng bị kích ứng khi sử dụng sản phẩm chứa Nonoxynol-9

Chất diệt tinh trùng là một phương pháp tránh thai tại chỗ, dễ sử dụng và không ảnh hưởng đến nội tiết tố của cơ thể. Tuy nhiên, hiệu quả tránh thai của phương pháp này không cao nếu sử dụng đơn lẻ, vì vậy thường được khuyến cáo kết hợp với các biện pháp tránh thai khác.

Trước khi lựa chọn bất kỳ phương pháp tránh thai nào, người dùng nên tìm hiểu kỹ thông tin và tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa, nhằm đảm bảo hiệu quả tránh thai cũng như an toàn cho sức khỏe sinh sản lâu dài.