Phụ nữ bao nhiêu tuổi thì hết trứng? Sự thật về dự trữ buồng trứng mà ai cũng nên biết

Phụ nữ bao nhiêu tuổi thì hết trứng là thắc mắc của rất nhiều người, đặc biệt là những phụ nữ đang có kế hoạch mang thai hoặc lo lắng về khả năng sinh sản khi tuổi ngày càng tăng. Trên thực tế, buồng trứng không “hết sạch” trứng ở một độ tuổi cố định mà số lượng và chất lượng trứng sẽ giảm dần theo thời gian. Hiểu rõ quá trình này sẽ giúp chị em chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe sinh sản và lập kế hoạch sinh con phù hợp.

Trứng của phụ nữ được hình thành như thế nào?

Khác với nam giới có thể sản xuất tinh trùng liên tục trong suốt cuộc đời, nữ giới được sinh ra với một số lượng trứng hữu hạn. Toàn bộ noãn (tế bào trứng chưa trưởng thành) đã bắt đầu được hình thành ngay từ khi bé gái còn là bào thai trong bụng mẹ và sẽ không được tạo mới sau khi chào đời.

Chính vì vậy, số lượng trứng của mỗi người sẽ giảm dần theo thời gian dưới tác động của quá trình lão hóa tự nhiên. Quá trình hình thành và suy giảm trứng diễn ra theo từng giai đoạn như sau:

• Giai đoạn bào thai (khoảng tuần thai thứ 20): Buồng trứng của thai nhi nữ chứa khoảng 6–7 triệu noãn, đây là số lượng cao nhất trong suốt cuộc đời. Tuy nhiên, ngay từ giai đoạn này, nhiều noãn đã bắt đầu thoái hóa theo cơ chế sinh lý.
• Khi trẻ gái chào đời: Số lượng noãn giảm xuống còn khoảng 1–2 triệu. Phần lớn các noãn còn lại sẽ tiếp tục ở trạng thái “ngủ” trong buồng trứng cho đến tuổi dậy thì.
• Khi bước vào tuổi dậy thì: Chỉ còn khoảng 300.000–500.000 noãn. Từ thời điểm này, dưới sự điều hòa của các hormone sinh sản, mỗi chu kỳ kinh nguyệt sẽ có một nhóm nang noãn được huy động để phát triển.
• Trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt: Thông thường có nhiều nang noãn cùng phát triển nhưng chỉ một nang trội (đôi khi nhiều hơn ở trường hợp rụng nhiều trứng) trưởng thành và phóng thích một trứng vào thời điểm rụng trứng. Những nang còn lại sẽ tự thoái hóa và được cơ thể hấp thu.
• Trong toàn bộ tuổi sinh sản: Chỉ khoảng 400–500 trứng thực sự trưởng thành và được phóng noãn. Phần lớn số noãn còn lại sẽ mất đi theo quá trình thoái hóa tự nhiên chứ không phải do rụng trứng.

Điều đáng lưu ý là không chỉ số lượng mà chất lượng trứng cũng giảm theo tuổi. Khi phụ nữ càng lớn tuổi, đặc biệt sau 35 tuổi, các noãn còn lại có nguy cơ cao xuất hiện bất thường về nhiễm sắc thể. Điều này làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên, đồng thời tăng nguy cơ sảy thai và một số bất thường bẩm sinh ở thai nhi.

Phụ nữ bao nhiêu tuổi thì hết trứng?

Thực tế, không có một độ tuổi cố định mà tất cả phụ nữ đều hết trứng. Số lượng trứng trong buồng trứng giảm dần theo thời gian và tốc độ suy giảm ở mỗi người là khác nhau. Không chỉ số lượng, chất lượng trứng cũng giảm theo tuổi, khiến khả năng mang thai tự nhiên thấp dần.

Quá trình suy giảm dự trữ buồng trứng thường diễn ra như sau:

• Dưới 30 tuổi: Buồng trứng còn nhiều nang noãn, chất lượng trứng tốt, khả năng thụ thai cao.
• Từ 30–35 tuổi: Dự trữ buồng trứng bắt đầu giảm nhanh hơn nhưng khả năng sinh sản vẫn tương đối tốt.
• Sau 35 tuổi: Số lượng và chất lượng trứng suy giảm rõ rệt, khả năng mang thai giảm, nguy cơ sảy thai và bất thường nhiễm sắc thể tăng.
• Sau 40 tuổi: Dự trữ buồng trứng giảm mạnh, chu kỳ kinh nguyệt có thể trở nên thất thường, khả năng thụ thai tự nhiên thấp.
• Từ 45–55 tuổi: Hầu hết phụ nữ bước vào giai đoạn mãn kinh. Lúc này buồng trứng gần như ngừng phóng noãn, khả năng mang thai tự nhiên hầu như không còn.

Tóm lại, nếu thắc mắc phụ nữ bao nhiêu tuổi thì hết trứng, câu trả lời là không có mốc tuổi chính xác. Phần lớn phụ nữ sẽ gần như không còn khả năng rụng trứng khi bước vào thời kỳ mãn kinh (khoảng 45–55 tuổi), tuy nhiên thời điểm này có thể đến sớm hoặc muộn hơn tùy thuộc vào yếu tố di truyền, lối sống và tình trạng sức khỏe.

Những yếu tố khiến trứng suy giảm nhanh hơn

Ngoài quá trình lão hóa tự nhiên theo tuổi tác, nhiều yếu tố khác cũng có thể khiến dự trữ buồng trứng suy giảm nhanh hơn bình thường. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp:

Tuổi tác

Tuổi tác là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến số lượng và chất lượng trứng. Càng lớn tuổi, số nang noãn trong buồng trứng càng giảm, đồng thời chất lượng trứng cũng suy giảm do quá trình lão hóa tự nhiên. Đặc biệt sau 35 tuổi, tốc độ suy giảm dự trữ buồng trứng diễn ra nhanh hơn, làm giảm khả năng mang thai tự nhiên.

Yếu tố di truyền

Nếu mẹ hoặc chị em gái từng mãn kinh sớm hoặc được chẩn đoán suy buồng trứng sớm, nguy cơ gặp tình trạng tương tự ở bạn cũng cao hơn. Yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến số lượng nang noãn được hình thành từ khi mới sinh cũng như tốc độ suy giảm của buồng trứng theo thời gian.

Hút thuốc lá

Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc hại có thể làm tổn thương tế bào trứng và đẩy nhanh quá trình lão hóa buồng trứng. Phụ nữ hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động có nguy cơ suy giảm dự trữ buồng trứng và mãn kinh sớm hơn so với người không hút thuốc.

Hóa trị và xạ trị

Các phương pháp điều trị ung thư như hóa trị hoặc xạ trị có thể gây tổn thương mô buồng trứng, làm giảm số lượng nang noãn còn lại. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại thuốc, liều điều trị, vùng chiếu xạ và độ tuổi của người bệnh.

Phẫu thuật buồng trứng

Những trường hợp từng bóc u buồng trứng, cắt một phần buồng trứng hoặc điều trị các bệnh lý như lạc nội mạc tử cung có thể làm giảm lượng mô buồng trứng khỏe mạnh. Điều này khiến dự trữ buồng trứng suy giảm nhanh hơn nếu phải phẫu thuật nhiều lần.

Lạc nội mạc tử cung

Lạc nội mạc tử cung, đặc biệt khi xuất hiện u lạc nội mạc ở buồng trứng, có thể làm tổn thương mô buồng trứng và ảnh hưởng đến sự phát triển của nang noãn. Bệnh càng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần thì nguy cơ suy giảm dự trữ buồng trứng càng cao.

Rối loạn nội tiết và bệnh tự miễn

Một số bệnh lý như suy buồng trứng sớm, bệnh tuyến giáp, đái tháo đường type 1 hoặc các bệnh tự miễn có thể khiến hệ miễn dịch tấn công mô buồng trứng hoặc làm rối loạn hoạt động nội tiết. Điều này ảnh hưởng đến quá trình phát triển của nang noãn và làm giảm khả năng sinh sản.

Chế độ sinh hoạt không lành mạnh

Thức khuya kéo dài, căng thẳng thường xuyên, ăn uống thiếu cân đối, lạm dụng rượu bia hoặc duy trì cân nặng quá thấp có thể làm rối loạn nội tiết tố nữ và ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng. Mặc dù không làm “hết trứng” ngay lập tức, những thói quen này có thể góp phần đẩy nhanh quá trình suy giảm dự trữ buồng trứng theo thời gian.

Làm sao biết buồng trứng còn nhiều hay ít trứng?

Không thể xác định buồng trứng còn nhiều hay ít trứng chỉ dựa vào tuổi tác, chu kỳ kinh nguyệt hay các dấu hiệu bên ngoài. Để đánh giá chính xác dự trữ buồng trứng, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng với một số xét nghiệm và kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh.

Xét nghiệm AMH

AMH (Anti-Müllerian Hormone) là chỉ số được sử dụng phổ biến để đánh giá dự trữ buồng trứng. Hormone này được tiết ra từ các nang noãn nhỏ trong buồng trứng, do đó nồng độ AMH có mối liên quan với số lượng nang noãn còn lại.

• AMH cao thường cho thấy dự trữ buồng trứng còn tốt.
• AMH thấp có thể phản ánh số lượng trứng đang suy giảm.

Tuy nhiên, AMH chỉ đánh giá số lượng trứng còn lại, không phản ánh chất lượng trứng hay khả năng mang thai của người phụ nữ.

Siêu âm đếm nang noãn thứ cấp (AFC)

Đây là phương pháp sử dụng siêu âm đầu dò để đếm số nang noãn nhỏ (Antral Follicle Count) ở hai buồng trứng, thường được thực hiện vào ngày thứ 2–5 của chu kỳ kinh nguyệt.

Số lượng nang noãn càng nhiều thì dự trữ buồng trứng thường càng tốt. Kết quả này cũng giúp bác sĩ dự đoán khả năng đáp ứng của buồng trứng khi điều trị hiếm muộn hoặc hỗ trợ sinh sản.

Xét nghiệm nội tiết tố

Bác sĩ có thể chỉ định đo các hormone như FSH, LH và Estradiol vào đầu chu kỳ kinh để đánh giá hoạt động của buồng trứng. Nồng độ FSH tăng cao bất thường có thể là dấu hiệu cho thấy dự trữ buồng trứng đang suy giảm.

Đánh giá kết hợp với tuổi và tiền sử sức khỏe

Bên cạnh các xét nghiệm, bác sĩ cũng sẽ xem xét độ tuổi, chu kỳ kinh nguyệt, tiền sử phẫu thuật buồng trứng, hóa trị, xạ trị hoặc các bệnh lý phụ khoa để có đánh giá toàn diện về khả năng sinh sản. Đây là bước quan trọng giúp đưa ra kết luận chính xác thay vì chỉ dựa vào một chỉ số đơn lẻ.

Khi nào nên kiểm tra dự trữ buồng trứng?

Bạn nên chủ động đi khám nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Trên 35 tuổi và có kế hoạch mang thai.
• Kết hôn đã lâu nhưng chưa có thai.
• Chu kỳ kinh nguyệt bất thường.
• Tiền sử phẫu thuật buồng trứng.
• Tiền sử hóa trị hoặc xạ trị.
• Gia đình có người mãn kinh sớm.
• Muốn bảo tồn khả năng sinh sản trước khi điều trị bệnh.

Việc đánh giá sớm dự trữ buồng trứng giúp bác sĩ tư vấn phương án mang thai phù hợp hoặc cân nhắc bảo tồn khả năng sinh sản nếu cần thiết.

Một số câu hỏi liên quan

Phụ nữ hết trứng có còn kinh nguyệt không?

Khi buồng trứng gần như không còn hoạt động và ngừng phóng noãn, chu kỳ kinh nguyệt sẽ dần thưa hơn rồi chấm dứt hoàn toàn, được gọi là mãn kinh. Tuy nhiên, trước khi mãn kinh chính thức, nhiều phụ nữ vẫn có thể gặp tình trạng kinh nguyệt không đều do chức năng buồng trứng suy giảm.

Hết trứng có đồng nghĩa với vô sinh không?

Khi buồng trứng không còn khả năng phóng noãn, người phụ nữ sẽ không thể mang thai bằng trứng của chính mình theo cách tự nhiên. Tuy nhiên, với sự phát triển của y học, một số trường hợp vẫn có thể mang thai nhờ các phương pháp hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm với trứng hiến tặng nếu đủ điều kiện sức khỏe.

Có cách nào làm tăng số lượng trứng trong buồng trứng không?

Hiện nay chưa có phương pháp nào được chứng minh có thể tạo thêm hoặc làm tăng số lượng trứng trong buồng trứng. Điều quan trọng là duy trì lối sống lành mạnh, tránh hút thuốc lá, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và khám sức khỏe sinh sản định kỳ để góp phần bảo vệ chất lượng trứng cũng như chức năng buồng trứng.

Phụ nữ bao nhiêu tuổi thì hết trứng không có một mốc cố định cho tất cả mọi người. Trên thực tế, dự trữ buồng trứng giảm dần theo tuổi, đặc biệt sau 35 tuổi và gần như ngừng hoạt động khi bước vào giai đoạn mãn kinh từ khoảng 45–55 tuổi. Việc chủ động kiểm tra dự trữ buồng trứng, duy trì lối sống lành mạnh và có kế hoạch sinh sản phù hợp sẽ giúp chị em bảo vệ tốt hơn sức khỏe sinh sản cũng như tăng cơ hội mang thai khi mong muốn.