7 yếu tố âm thầm làm giảm khả năng sinh sản ở nữ giới mà nhiều chị em không ngờ tới

Khả năng sinh sản ở nữ không chỉ phụ thuộc vào tuổi tác hay tình trạng buồng trứng. Một số thói quen sinh hoạt, bệnh lý phụ khoa và yếu tố sức khỏe tưởng như không đáng kể cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản theo thời gian. Đáng chú ý, nhiều chị em chỉ phát hiện vấn đề khi đã mong con trong thời gian dài nhưng chưa đạt kết quả.

7 yếu tố âm thầm làm giảm khả năng sinh sản ở nữ giới

Không phải yếu tố nào ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở nữ cũng gây ra triệu chứng rõ ràng ngay từ đầu. Có những vấn đề diễn ra âm thầm trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm nhưng chỉ được phát hiện khi chị em bắt đầu mong con.

Dưới đây là 7 yếu tố phổ biến mà phụ nữ nên biết để chủ động nhận diện, phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe sinh sản của mình.

Tuổi tác – yếu tố khó tránh nhưng thường bị xem nhẹ

Tuổi tác là một trong những yếu tố quan trọng nhất liên quan đến khả năng sinh sản ở nữ.

Phụ nữ được sinh ra với số lượng noãn hữu hạn. Theo thời gian, số lượng noãn giảm dần và chất lượng noãn cũng thay đổi. Khi tuổi tăng, khả năng thụ thai tự nhiên có xu hướng giảm, đồng thời nguy cơ một số vấn đề liên quan đến thai kỳ và bất thường nhiễm sắc thể cũng tăng.

Điều này không có nghĩa phụ nữ lớn tuổi chắc chắn khó mang thai. Tuy nhiên, nếu đang có kế hoạch sinh con, chị em nên chủ động đánh giá sức khỏe sinh sản thay vì trì hoãn quá lâu mà không có kế hoạch.

Rối loạn kinh nguyệt kéo dài

Chu kỳ kinh nguyệt không đều đôi khi bị xem là chuyện bình thường, đặc biệt ở những người thường xuyên căng thẳng hoặc sinh hoạt thất thường. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, chị em không nên chủ quan.

Rối loạn kinh nguyệt có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như rối loạn phóng noãn, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), rối loạn tuyến giáp, tăng hoặc giảm cân quá mức hay các vấn đề nội tiết khác.

Khi quá trình rụng trứng không diễn ra đều đặn, cơ hội thụ thai trong mỗi chu kỳ có thể bị ảnh hưởng.

Vì vậy, nếu kinh nguyệt thường xuyên không đều, quá thưa, quá dày hoặc có những thay đổi bất thường kéo dài, chị em nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ tự điều chỉnh bằng thuốc hoặc thực phẩm chức năng.

Các bệnh viêm nhiễm phụ khoa không được điều trị đúng cách

Một số bệnh viêm nhiễm đường sinh dục, đặc biệt các nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp có thể gây biến chứng ở đường sinh sản.

Tình trạng viêm nhiễm kéo dài có thể ảnh hưởng đến cổ tử cung, tử cung, vòi trứng và các cơ quan vùng chậu. Trong một số trường hợp, tổn thương vòi trứng có thể dẫn đến tắc nghẽn hoặc làm giảm khả năng gặp nhau giữa trứng và tinh trùng.

Đáng lưu ý, một số nhiễm trùng có thể diễn biến với triệu chứng không rõ ràng. Vì vậy, không có triệu chứng không đồng nghĩa chắc chắn rằng đường sinh sản hoàn toàn khỏe mạnh.

Chị em nên thăm khám khi xuất hiện các dấu hiệu như khí hư bất thường, mùi khó chịu, ngứa rát vùng kín, đau khi quan hệ, đau vùng bụng dưới hoặc chảy máu bất thường.

Lạc nội mạc tử cung – bệnh có thể âm thầm ảnh hưởng đến khả năng sinh sản

Lạc nội mạc tử cung xảy ra khi mô tương tự niêm mạc tử cung phát triển ở bên ngoài buồng tử cung. Đây là bệnh lý khá phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.

Bệnh có thể gây đau bụng kinh dữ dội, đau vùng chậu, đau khi quan hệ hoặc đau khi đi đại tiện trong kỳ kinh. Tuy nhiên, mức độ triệu chứng không phải lúc nào cũng phản ánh mức độ bệnh.

Lạc nội mạc tử cung có thể liên quan đến tình trạng viêm, hình thành tổn thương hoặc dính vùng chậu, từ đó ảnh hưởng đến chức năng của buồng trứng và vòi trứng ở một số người.

Nếu thường xuyên phải chịu những cơn đau bụng kinh dữ dội hoặc đau vùng chậu kéo dài, chị em không nên chỉ xem đó là “cơ địa”. Khám phụ khoa có thể giúp phát hiện nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Căng thẳng kéo dài và thiếu ngủ

Stress không phải nguyên nhân duy nhất gây suy giảm khả năng sinh sản ở nữ, nhưng căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến hệ thống nội tiết và quá trình điều hòa chu kỳ kinh nguyệt ở một số phụ nữ.

Khi cơ thể liên tục ở trạng thái căng thẳng, chu kỳ kinh có thể thay đổi và quá trình rụng trứng có thể bị ảnh hưởng.

Bên cạnh đó, ngủ không đủ hoặc thường xuyên đảo lộn giờ giấc cũng không có lợi cho sức khỏe tổng thể.

Chị em nên duy trì lịch ngủ tương đối ổn định, dành thời gian nghỉ ngơi và vận động phù hợp. Nếu tình trạng kinh nguyệt thay đổi kéo dài, không nên chỉ quy cho stress mà cần đánh giá các nguyên nhân y khoa khác.

Tăng hoặc giảm cân quá mức

Cân nặng có mối liên hệ nhất định với sức khỏe sinh sản. Cả thừa cân/béo phì và thiếu cân đều có thể ảnh hưởng đến chức năng nội tiết và quá trình rụng trứng ở một số phụ nữ.

Giảm cân quá nhanh, ăn kiêng nghiêm ngặt hoặc tập luyện với cường độ quá cao có thể khiến cơ thể thiếu năng lượng, từ đó làm thay đổi hoạt động của hệ thống nội tiết và gây rối loạn kinh nguyệt.

Ngược lại, thừa cân hoặc béo phì cũng có thể liên quan đến rối loạn phóng noãn và một số vấn đề chuyển hóa.

Vì vậy, thay vì chạy theo một con số cân nặng nhất định, chị em nên hướng đến chế độ ăn cân bằng, vận động phù hợp và duy trì sức khỏe chuyển hóa ổn định.

Chủ quan với việc khám và kiểm tra sức khỏe sinh sản

Một trong những yếu tố dễ bị bỏ qua nhất chính là việc không kiểm tra sức khỏe sinh sản khi có dấu hiệu bất thường.

Nhiều chị em chỉ bắt đầu quan tâm khi đã kết hôn hoặc mong con một thời gian dài. Trong khi đó, một số bệnh lý như lạc nội mạc tử cung, hội chứng buồng trứng đa nang, bệnh lý vòi trứng hoặc các bất thường ở tử cung có thể tồn tại trước khi xuất hiện vấn đề về khả năng thụ thai.

Khám phụ khoa định kỳ và thăm khám sớm khi có triệu chứng bất thường giúp chị em chủ động hơn trong việc phát hiện và xử trí các vấn đề có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.

Những dấu hiệu cảnh báo khả năng sinh sản ở nữ có thể đang gặp vấn đề

Những thay đổi nhỏ của cơ thể cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe sinh sản của chị em phụ nữ đang gặp vấn đề, cần xử lý sớm. Chị em cần lưu ý khi gặp phải một hoặc nhiều triệu chứng dưới đây:

• Kinh nguyệt không đều kéo dài hoặc thường xuyên mất kinh.
• Chu kỳ kinh thay đổi bất thường so với trước đây.
• Đau bụng kinh dữ dội hoặc đau vùng chậu kéo dài.
• Đau khi quan hệ tình dục.
• Khí hư bất thường, ngứa rát hoặc có mùi khó chịu.
• Có tiền sử viêm vùng chậu hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Từng phẫu thuật vùng chậu hoặc vòi trứng.
• Từng được chẩn đoán lạc nội mạc tử cung, hội chứng buồng trứng đa nang hoặc bệnh lý liên quan đến tử cung, buồng trứng.
• Mong muốn mang thai nhưng chưa đạt kết quả sau thời gian phù hợp.

Lưu ý: Không phải cứ có một triệu chứng trên đồng nghĩa với vô sinh – hiếm muộn. Tuy nhiên, nếu không khắc phục sớm, khả năng sinh sản của chị em sẽ bị ảnh hưởng.

Do đó, nếu gặp phải các triệu chứng trên, chị em nên thăm khám càng sớm càng tốt. Thông qua kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp điều trị phù hợp, đảm bảo khả năng mang thai của chị em.

Làm gì để bảo vệ khả năng sinh sản ở nữ?

Không phải tất cả yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản đều có thể phòng tránh. Tuy nhiên, chị em có thể chủ động giảm những nguy cơ có thể kiểm soát bằng cách:

• Duy trì lối sống lành mạnh: Ăn uống đa dạng, cân bằng dinh dưỡng, vận động phù hợp và ngủ đủ giấc.
• Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt: Ghi lại ngày bắt đầu, thời gian hành kinh và những thay đổi bất thường. Đây là thông tin hữu ích khi đi khám.
• Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng biện pháp bảo vệ phù hợp giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.
• Không tự ý sử dụng thuốc nội tiết: Thuốc tránh thai, thuốc điều hòa kinh nguyệt hoặc các sản phẩm nội tiết nên được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ.
• Khám khi có dấu hiệu bất thường: Đừng chờ đến khi mong con mới kiểm tra nếu trước đó đã xuất hiện những bất thường về kinh nguyệt, đau vùng chậu hoặc các dấu hiệu viêm nhiễm.
• Chủ động lập kế hoạch sinh con: Nếu có dự định mang thai, chị em có thể trao đổi với bác sĩ để được tư vấn sức khỏe trước khi mang thai, đặc biệt khi có tiền sử bệnh lý phụ khoa hoặc các yếu tố nguy cơ.

Khi nào phụ nữ nên đi khám để đánh giá khả năng sinh sản?

Nếu dưới 35 tuổi và có quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa mang thai sau 12 tháng, nên đi khám đánh giá hiếm muộn.

Với phụ nữ từ 35 tuổi trở lên, nên cân nhắc thăm khám sau khoảng 6 tháng cố gắng mang thai chưa thành công. Phụ nữ trên 40 tuổi hoặc có tiền sử bệnh lý có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản nên trao đổi với bác sĩ sớm hơn.

Quan trọng hơn, chị em không nhất thiết phải chờ đủ thời gian trên mới đi khám nếu có kinh nguyệt rất bất thường, tiền sử lạc nội mạc tử cung, bệnh lý vòi trứng, từng điều trị ung thư, từng phẫu thuật vùng chậu hoặc có những yếu tố nguy cơ khác.

Câu hỏi thường gặp về khả năng sinh sản ở nữ

Kinh nguyệt không đều có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở nữ không?

Có thể. Kinh nguyệt không đều đôi khi là biểu hiện của tình trạng rụng trứng không thường xuyên, từ đó làm giảm cơ hội thụ thai. Tuy nhiên, nguyên nhân gây rối loạn kinh nguyệt rất đa dạng và không phải trường hợp nào cũng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Chị em nên thăm khám nếu tình trạng kéo dài hoặc xuất hiện bất thường rõ rệt.

Đau bụng kinh dữ dội có phải dấu hiệu giảm khả năng sinh sản không?

Không phải cứ đau bụng kinh là sẽ khó mang thai. Tuy nhiên, đau bụng kinh dữ dội, kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng có thể liên quan đến một số bệnh lý như lạc nội mạc tử cung. Đây là những vấn đề có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở một số phụ nữ nên cần được kiểm tra nếu triệu chứng bất thường.

AMH thấp có đồng nghĩa với vô sinh không?

Không. AMH chủ yếu được sử dụng để cung cấp thông tin về dự trữ buồng trứng và không thể đánh giá toàn bộ khả năng sinh sản. Một phụ nữ có AMH thấp vẫn có thể mang thai. Ngược lại, AMH trong giới hạn bình thường cũng không đảm bảo chắc chắn khả năng thụ thai vì còn nhiều yếu tố khác liên quan.

Khả năng sinh sản ở nữ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, từ tuổi tác, hoạt động rụng trứng, sức khỏe buồng trứng đến tình trạng tử cung, vòi trứng, bệnh lý phụ khoa và lối sống. Đáng nói, một số yếu tố có thể diễn biến âm thầm mà không gây triệu chứng rõ ràng.

Chủ động theo dõi chu kỳ kinh nguyệt, duy trì lối sống lành mạnh, quan hệ tình dục an toàn và thăm khám khi có dấu hiệu bất thường là những cách thiết thực giúp chị em bảo vệ sức khỏe sinh sản.