Chuẩn bị mang thai cần làm gì? Những việc nên làm trước khi mang thai

Chuẩn bị mang thai là bước quan trọng giúp phụ nữ chủ động chăm sóc sức khỏe, phát hiện sớm những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai cũng như quá trình phát triển của thai nhi.

Vậy chuẩn bị mang thai cần làm gì? Cùng theo dõi ngay bài viết dưới đây để biết thêm những điều trước khi làm khi mang thai để có thể chuẩn bị tốt cho quá trình thai kỳ.

Chuẩn bị mang thai cần làm gì?

Chuẩn bị mang thai là quá trình cần được thực hiện từ sớm, không chỉ tập trung vào việc bổ sung dinh dưỡng mà còn bao gồm kiểm tra sức khỏe, tiêm chủng, điều chỉnh lối sống và kiểm soát các bệnh lý đang mắc. Đặc biệt, mỗi phụ nữ có tình trạng sức khỏe và tiền sử khác nhau nên kế hoạch chuẩn bị trước thai kỳ cũng có thể không giống nhau.

Dưới đây là những việc chị em nên ưu tiên thực hiện trước khi mang thai:

Khám sức khỏe trước khi mang thai

Một trong những việc đầu tiên chị em nên làm khi có kế hoạch sinh con là khám sức khỏe trước khi mang thai.

Trong buổi khám, bác sĩ có thể trao đổi về tiền sử bệnh tật, tiền sử sản khoa, tình trạng sức khỏe hiện tại, thuốc đang sử dụng, tiền sử gia đình và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến thai kỳ. Tùy từng người, bác sĩ sẽ chỉ định những xét nghiệm hoặc kiểm tra cần thiết thay vì thực hiện một cách máy móc tất cả các xét nghiệm.

Đặc biệt, phụ nữ đang mắc các bệnh lý như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp hoặc một số bệnh mạn tính khác nên được kiểm soát ổn định trước khi mang thai.

Nếu từng có thai lưu, sảy thai, sinh non, thai dị tật hoặc gặp khó khăn khi mang thai trước đó, chị em cũng nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ để được đánh giá phù hợp.

Bổ sung acid folic trước khi mang thai

Acid folic là một trong những dưỡng chất được đặc biệt chú ý khi chuẩn bị mang thai.

ACOG khuyến nghị phụ nữ có nguy cơ mang thai nên bổ sung ít nhất 400 mcg acid folic mỗi ngày, bắt đầu ít nhất 1 tháng trước khi mang thai và tiếp tục trong 12 tuần đầu của thai kỳ. Việc bổ sung acid folic giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi.

Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng sử dụng cùng một liều. Một số phụ nữ có nguy cơ cao có thể cần liều acid folic cao hơn và phải được bác sĩ chỉ định dựa trên tiền sử sức khỏe.

Vì vậy, chị em không nên tự ý dùng liều cao hoặc kết hợp nhiều loại vitamin với nhau khi chưa được tư vấn.

Kiểm tra và tiêm chủng đầy đủ

Trước khi mang thai, chị em nên kiểm tra lại lịch sử tiêm chủng và trao đổi với bác sĩ về những loại vaccine cần thiết.

Một số vaccine có thể được tiêm trước khi mang thai, trong khi một số vaccine sống giảm độc lực như vaccine sởi – quai bị – rubella (MMR) và thủy đậu thường không được sử dụng trong thai kỳ, vì vậy cần chủ động kiểm tra tình trạng miễn dịch từ trước.

Thời điểm tiêm và khoảng thời gian cần chờ trước khi mang thai phụ thuộc vào từng loại vaccine. Do đó, chị em nên được nhân viên y tế tư vấn cụ thể thay vì tự xác định thời gian.

Kiểm tra các loại thuốc đang sử dụng

Nếu đang sử dụng thuốc điều trị bệnh, thuốc không kê đơn, vitamin, thực phẩm bổ sung hoặc sản phẩm thảo dược, chị em nên thông báo với bác sĩ trước khi có ý định mang thai.

Một số thuốc có thể cần thay đổi loại thuốc hoặc liều dùng trước khi mang thai. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc điều trị chỉ vì đang có kế hoạch sinh con, bởi việc ngừng thuốc đột ngột cũng có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Đánh giá chế độ dinh dưỡng

Chế độ ăn uống trước khi mang thai có vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị nền tảng sức khỏe cho mẹ.

Thay vì tập trung vào một vài loại thực phẩm được truyền tai là “bổ trứng” hay “dễ có thai”, chị em nên hướng đến chế độ ăn đa dạng, cân đối, cung cấp đầy đủ protein, chất béo lành mạnh, vitamin và khoáng chất.

Chị em có thể ưu tiên:

• Rau xanh và các loại rau củ.
• Trái cây với lượng phù hợp.
• Thịt, cá, trứng và các nguồn protein khác.
• Các loại đậu và ngũ cốc.
• Sữa hoặc sản phẩm thay thế phù hợp.
• Các nguồn chất béo lành mạnh.

Duy trì cân nặng và thể trạng phù hợp

Cân nặng quá thấp hoặc quá cao đều có thể liên quan đến những vấn đề về khả năng sinh sản và thai kỳ.

Do đó, nếu đang có kế hoạch mang thai, chị em nên hướng đến việc duy trì thể trạng khỏe mạnh thay vì áp dụng chế độ giảm cân cấp tốc hoặc ăn kiêng quá mức.

Mục tiêu của giai đoạn này không phải là ép cân mà là xây dựng một cơ thể đủ khỏe để bước vào thai kỳ.

Duy trì vận động và ngủ nghỉ hợp lý

Tập luyện đều đặn với cường độ phù hợp giúp duy trì sức khỏe tim mạch, cơ bắp và thể trạng nói chung.

Chị em có thể lựa chọn những hình thức vận động phù hợp với sức khỏe như đi bộ, yoga, bơi hoặc các bài tập thể chất vừa sức.

Bên cạnh đó, nên xây dựng thói quen ngủ nghỉ đều đặn, hạn chế thức khuya kéo dài và dành thời gian phục hồi sau những ngày làm việc căng thẳng.

Tránh các yếu tố có thể gây hại cho thai kỳ

Khi đã có kế hoạch mang thai, việc hạn chế các yếu tố có thể gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe sinh sản và thai kỳ là rất cần thiết.

Chị em nên trao đổi với bác sĩ nếu công việc hoặc môi trường sống thường xuyên tiếp xúc với hóa chất, dung môi, kim loại nặng, thuốc trừ sâu, bức xạ hoặc những tác nhân có nguy cơ ảnh hưởng đến thai kỳ.

Đồng thời, cần tránh hút thuốc và các sản phẩm chứa nicotine; không sử dụng chất gây nghiện. Rượu cũng nên được tránh khi đang chuẩn bị hoặc có khả năng mang thai.

Kiểm tra và điều trị các vấn đề sức khỏe trước khi mang thai

Nếu đang có những dấu hiệu bất thường như khí hư thay đổi, ngứa rát vùng kín, đau vùng chậu, rối loạn kinh nguyệt, đau khi quan hệ hoặc các triệu chứng phụ khoa khác, chị em nên đi khám trước khi cố gắng mang thai.

Việc phát hiện và điều trị các vấn đề sức khỏe từ sớm giúp chị em chủ động hơn trong quá trình chuẩn bị.

Tùy tiền sử và nguy cơ, bác sĩ có thể cân nhắc sàng lọc các bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc những bệnh nhiễm trùng cần thiết. ACOG cũng khuyến nghị đánh giá nhu cầu sàng lọc bệnh lây truyền qua đường tình dục trong quá trình chăm sóc trước mang thai.

Tìm hiểu tiền sử bệnh của gia đình

Tiền sử sức khỏe của cả người mẹ và người bạn đời có thể cung cấp những thông tin quan trọng trong quá trình chuẩn bị mang thai.

Chị em nên trao đổi với bác sĩ nếu gia đình từng có:

• Bệnh di truyền.
• Dị tật bẩm sinh.
• Một số bệnh lý di truyền đặc thù.
• Tiền sử thai kỳ bất thường.
• Trẻ sinh ra mắc bệnh di truyền.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể tư vấn sàng lọc người mang gen bệnh hoặc tư vấn di truyền trước khi mang thai.

Chuẩn bị mang thai nên bắt đầu trước bao lâu?

Không có một khoảng thời gian duy nhất phù hợp với tất cả phụ nữ. Tuy nhiên, chị em nên chủ động chuẩn bị sức khỏe trước khi bắt đầu cố gắng mang thai, thay vì đợi đến khi có thai mới kiểm tra.

Riêng với acid folic, phụ nữ có nguy cơ mang thai được khuyến nghị bổ sung ít nhất 400 mcg mỗi ngày từ ít nhất 1 tháng trước khi mang thai và tiếp tục trong 12 tuần đầu. Một số trường hợp nguy cơ cao cần bắt đầu sớm hơn và sử dụng liều khác theo chỉ định của bác sĩ.

Nếu đang mắc bệnh mạn tính, đang sử dụng thuốc dài ngày, có tiền sử thai kỳ bất thường hoặc chưa rõ tình trạng tiêm chủng, việc khám trước mang thai càng nên được ưu tiên.

Những sai lầm cần tránh khi chuẩn bị mang thai

Bên cạnh những việc nên làm, chị em cũng cần tránh một số sai lầm thường gặp:

• Tự mua nhiều loại vitamin để uống: Không phải càng nhiều vitamin càng tốt. Việc bổ sung cần dựa trên nhu cầu thực tế và hướng dẫn chuyên môn.
• Tự ý ngừng thuốc điều trị: Một số bệnh cần được kiểm soát ổn định trước khi mang thai. Tự ý bỏ thuốc có thể khiến bệnh trở nên khó kiểm soát hơn.
• Chỉ quan tâm đến người vợ: Sức khỏe sinh sản là vấn đề của cả hai vợ chồng. Tiền sử sức khỏe, thuốc đang sử dụng và một số yếu tố ở người chồng cũng có thể liên quan đến khả năng sinh sản.
• Chờ đến khi có thai mới đi khám: Một số vấn đề sức khỏe và tiêm chủng cần được xử lý trước thai kỳ, vì vậy việc khám sớm sẽ giúp có thêm thời gian chủ động.
• Áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt: Mục tiêu khi chuẩn bị mang thai là xây dựng sức khỏe tốt, không phải giảm cân bằng mọi giá.

Khi nào nên đi khám trước khi mang thai?

Chị em nên cân nhắc khám trước mang thai đặc biệt khi:

• Đang mắc bệnh mạn tính hoặc phải sử dụng thuốc thường xuyên.
• Có tiền sử sảy thai, thai lưu, sinh non hoặc thai kỳ bất thường.
• Từng sinh con mắc dị tật bẩm sinh hoặc bệnh di truyền.
• Chu kỳ kinh nguyệt bất thường.
• Có các triệu chứng phụ khoa kéo dài.
• Chưa rõ tình trạng tiêm chủng.
• Gia đình có tiền sử bệnh di truyền.
• Đã chủ động chuẩn bị mang thai nhưng chưa biết nên bắt đầu từ đâu.

Bác sĩ sẽ dựa trên tuổi, tiền sử sức khỏe, tiền sử sản khoa, thuốc đang sử dụng và các yếu tố nguy cơ để tư vấn kế hoạch kiểm tra phù hợp.

Một số câu hỏi liên quan

Chuẩn bị mang thai có cần đi khám không?

Có. Khám trước mang thai giúp bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe và xác định những yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình mang thai. Tùy từng người, bác sĩ có thể tư vấn kiểm tra sức khỏe, bệnh lý nền, thuốc đang sử dụng, tiêm chủng hoặc một số xét nghiệm cần thiết. Đặc biệt, phụ nữ có bệnh mạn tính, tiền sử sảy thai hoặc thai kỳ bất thường càng nên khám trước khi mang thai.

Có cần tiêm vaccine trước khi mang thai không?

Có thể cần, tùy vào lịch sử tiêm chủng và tình trạng miễn dịch của mỗi người. Một số vaccine nên được hoàn thành trước khi mang thai, đặc biệt là những vaccine sống giảm độc lực thường không được sử dụng trong thai kỳ. Vì vậy, chị em nên kiểm tra lịch sử tiêm chủng và trao đổi với bác sĩ để xác định loại vaccine cần tiêm cũng như thời điểm phù hợp. Không nên tự ý bỏ qua tiêm chủng chỉ vì đang có kế hoạch sinh con.

Chuẩn bị mang thai có cần kiểm tra bệnh phụ khoa không?

Nên kiểm tra nếu đang có triệu chứng bất thường hoặc có tiền sử bệnh phụ khoa. Những biểu hiện như khí hư thay đổi, ngứa rát vùng kín, đau vùng chậu, đau khi quan hệ hoặc rối loạn kinh nguyệt nên được thăm khám để tìm nguyên nhân. Việc phát hiện và điều trị vấn đề sức khỏe trước khi mang thai giúp chị em chủ động hơn trong thai kỳ. Bác sĩ sẽ chỉ định kiểm tra phù hợp dựa trên triệu chứng và tiền sử của từng người.

Chuẩn bị mang thai không chỉ đơn giản là lựa chọn thời điểm quan hệ để tăng khả năng thụ thai. Đây là quá trình chuẩn bị sức khỏe toàn diện cho người mẹ, từ khám sức khỏe, kiểm soát bệnh lý, bổ sung acid folic, kiểm tra tiêm chủng đến xây dựng chế độ dinh dưỡng và lối sống phù hợp.

Nếu đang có kế hoạch sinh con, chị em nên chủ động thăm khám trước mang thai để được đánh giá sức khỏe và tư vấn cá nhân hóa. Chuẩn bị càng sớm, chị em càng có nhiều thời gian điều chỉnh những yếu tố có thể ảnh hưởng đến thai kỳ và bước vào hành trình làm mẹ với tâm thế chủ động hơn.