Thuốc tránh thai khẩn cấp: Công dụng, cách dùng

Thuốc tránh thai khẩn cấp là một trong những biện pháp ngừa thai được nhiều nữ giới lựa chọn sau khi quan hệ tình dục không an toàn. Tuy nhiên, không ít người vẫn sử dụng thuốc sai cách, lạm dụng thuốc hoặc thiếu hiểu biết về tác dụng phụ có thể gặp phải. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả tránh thai mà còn ảnh hưởng đến nội tiết và sức khỏe sinh sản về lâu dài.

Thuốc tránh thai khẩn cấp là gì?

Thuốc tránh thai khẩn cấp là loại thuốc chứa hormone có tác dụng ngăn ngừa mang thai ngoài ý muốn sau khi quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ hoặc khi biện pháp tránh thai thất bại như rách bao cao su, quên uống thuốc tránh thai hằng ngày…

Khác với thuốc tránh thai hằng ngày, thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ được sử dụng trong những tình huống “cấp cứu” và không nên lạm dụng thường xuyên.

Cơ chế hoạt động của thuốc thường bao gồm:

• Ngăn cản hoặc làm chậm quá trình rụng trứng.
• Làm thay đổi môi trường tử cung khiến tinh trùng khó gặp trứng.
• Giảm khả năng trứng đã thụ tinh làm tổ trong tử cung.

Thuốc tránh thai khẩn cấp không có tác dụng phá thai và không hiệu quả nếu nữ giới đã mang thai trước đó.

Các loại thuốc tránh thai khẩn cấp hiện nay

Hiện nay, thuốc tránh thai khẩn cấp được phân loại chủ yếu theo thời gian sử dụng sau quan hệ.

Thuốc tránh thai khẩn cấp loại 72 giờ

Đây là loại phổ biến nhất, cần uống trong vòng 72 giờ sau khi quan hệ tình dục không an toàn. Hiệu quả cao nhất khi uống càng sớm càng tốt.

Thông thường:

• Uống trong 24 giờ đầu: hiệu quả có thể đạt trên 90%.
• Sau 48 – 72 giờ: hiệu quả giảm dần.

Thuốc tránh thai khẩn cấp loại 120 giờ

Loại này có thể sử dụng trong vòng 5 ngày sau quan hệ. Tuy nhiên, thuốc vẫn cho hiệu quả tốt hơn nếu dùng sớm.

Thuốc tránh thai loại 120 giờ gồm 2 loại là thuốc 1 viên và thuôsc 2 viên:

• Thuốc 1 viên: chỉ cần uống một lần duy nhất.
• Thuốc 2 viên: viên thứ hai thường uống sau viên đầu khoảng 12 giờ.

Hiện nay, loại 1 viên được sử dụng phổ biến hơn do tiện lợi và dễ dùng.

Một số tác dụng phụ khi uống thuốc tránh thai khẩn cấp

Thuốc tránh thai khẩn cấp hoạt động dựa trên cơ chế bổ sung hàm lượng hormone cao trong thời gian ngắn nhằm ngăn cản quá trình thụ thai. Chính vì vậy, sau khi sử dụng, cơ thể nữ giới có thể xuất hiện một số phản ứng tạm thời do nội tiết bị thay đổi đột ngột.

Người phụ nữ có thể gặp phải một số tác dụng phụ dưới đây khi dùng thuốc tránh thai khẩn cấp:

• Buồn nôn, nôn: Nữ giới có thể cảm thấy buồn nôn nhẹ, cồn cào khó chịu vùng dạ dày, có cảm giác muốn nôn sau uống thuốc vài giờ.
• Rối loạn kinh nguyệt: Kinh nguyệt đến sớm hơn bình thường, chậm kinh vài ngày, lượng máu kinh ít hoặc nhiều hơn. Chu kỳ kinh thất thường trong tháng đó.
• Ra máu âm đạo: Ra máu màu hồng nhạt hoặc nâu, lượng máu ít. Kéo dài khoảng 1 – 3 ngày.
• Đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi
• Căng tức ngực: Ngực căng hơn bình thường, hơi đau tức vùng ngực hay nhạy cảm khi chạm vào.
• Đau bụng dưới

Phần lớn các tác dụng phụ thường không quá nguy hiểm và có thể tự cải thiện sau vài ngày. Tuy nhiên, nếu bạn gặp phải các triệu chứng dưới đây nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa ngay:

• Đau bụng dữ dội.
• Rong kinh kéo dài.
• Chảy máu nhiều bất thường.
• Chậm kinh kéo dài.

Hướng dẫn cách dùng thuốc tránh thai khẩn cấp đúng cách

Thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ phát huy hiệu quả tối đa khi dùng đúng cách. Theo đó, nữ giới khi dùng thuốc tránh thai khẩn cấp để ngừa thai ngoài ý muốn nên

Dùng càng sớm càng tốt

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất khi sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp. Bởi hiệu quả thuốc tránh thai khẩn cấp sẽ giảm dần theo thời gian. Thông thường:

• Trong vòng 24 giờ đầu: hiệu quả tránh thai cao nhất.
• Từ 24 – 48 giờ: hiệu quả bắt đầu giảm.
• Sau 72 giờ: nhiều loại thuốc giảm tác dụng đáng kể.

Một số loại thuốc có thể dùng trong vòng 120 giờ (5 ngày), tuy nhiên không nên chờ quá lâu mới sử dụng.

Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần uống trong “đúng thời gian quy định” là được. Nhưng thực tế, uống càng sớm thì khả năng ngừa thai càng cao.

Trường hợp bị nôn sau khi uống thuốc

Nếu bị nôn trong vòng khoảng 2 giờ sau khi uống, thuốc có thể chưa được hấp thu hoàn toàn vào cơ thể, từ đó làm giảm hiệu quả tránh thai. Khi đó, nữ giới nên chủ động liên hệ bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn cụ thể. Tùy từng trường hợp, có thể cần uống bổ sung một liều khác để đảm bảo hiệu quả ngừa thai.

Ngược lại, nếu nôn sau hơn 2 giờ kể từ thời điểm uống thuốc, phần lớn hoạt chất đã được cơ thể hấp thu nên thường không ảnh hưởng quá nhiều đến tác dụng của thuốc.

Để hạn chế tình trạng buồn nôn, nữ giới nên uống thuốc sau ăn, tránh để bụng quá đói và nghỉ ngơi hợp lý sau khi dùng thuốc. Nếu tình trạng nôn kéo dài, cơ thể mệt nhiều hoặc kèm các biểu hiện bất thường khác, nên đi khám để được kiểm tra và tư vấn phù hợp.

Có thể uống thuốc tránh thai khẩn cấp nhiều lần trong tháng không?

Thuốc tránh thai khẩn cấp không phải là biện pháp tránh thai được khuyến khích dùng thường xuyên. Các chuyên gia y tế thường khuyến cáo không nên sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp quá nhiều lần trong một tháng vì thuốc chứa hàm lượng hormone cao, dễ gây ảnh hưởng đến nội tiết tố tự nhiên của cơ thể.

Nữ giới không nên dùng quá 2 lần trong 1 tháng và 3 lần trong 1 năm. Nếu thường xuyên cần tránh thai, nữ giới nên lựa chọn biện pháp an toàn và ổn định hơn như bao cao su, que tránh thai, đặt vòng tránh thai.

Một số câu hỏi liên quan

Thuốc tránh thai khẩn cấp có hiệu quả 100% không?

Không có biện pháp tránh thai nào đạt hiệu quả tuyệt đối 100%, bao gồm cả thuốc tránh thai khẩn cấp. Vẫn có trường hợp mang thai ngoài ý muốn dù đã uống thuốc, nhất là khi uống muộn, dùng sai cách hoặc quan hệ gần thời điểm rụng trứng.

Sau khi uống thuốc tránh thai có cần dùng bao cao su không?

Có. Thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ hỗ trợ ngừa thai cho lần quan hệ trước đó và không bảo vệ cho những lần quan hệ tiếp theo. Ngoài ra, thuốc cũng không có tác dụng phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục nên việc dùng bao cao su vẫn rất cần thiết.

Uống thuốc tránh thai xong quan hệ tiếp có sao không?

Nhiều người lầm tưởng rằng sau khi uống thuốc thì có thể quan hệ tiếp mà không cần bảo vệ. Thực tế, thuốc không duy trì hiệu quả tránh thai lâu dài. Nếu tiếp tục quan hệ mà không dùng biện pháp an toàn, nữ giới vẫn có nguy cơ mang thai ngoài ý muốn.

Thuốc tránh thai khẩn cấp là giải pháp hỗ trợ ngừa thai trong những tình huống ngoài ý muốn. Tuy nhiên, việc sử dụng đúng cách và đúng thời điểm là yếu tố quyết định hiệu quả của thuốc. Nữ giới không nên chủ quan hoặc lạm dụng thuốc quá thường xuyên vì có thể ảnh hưởng đến nội tiết và sức khỏe sinh sản.